تبلیغات
 ابزار پرده خوش آمدگویی
به شهرآیت الله خمینی خوش آمدید
خمین وکمره - ادیان واقوام قدیم خمین

خمین وکمره

نگاهی عمیق وماندگار ونگرشی کارساز به کمره ی قدیم تا خمین امروزی (( تقدیم به آقای دکتر مرتضی فرهادی،نگارنده ی منبع تاریخ کمره))

آدرس کانال های تلگرامی خمین و روستاهای تابع
 کانال های خمین
تم باکس قالب ساز میهن بلاگ
کانال تلگرام روستای استهلک خمین
کانال تلگرام قریه استهلک خمین
تم باکس قالب ساز میهن بلاگ
درباره سایت
(((((((((((پویا مدیر سایت))))))))))

فرمان دادم بدنم را مومیایی نکنند، درتابوبت، طلا زیور آلات وامثال آن نپوشانند، فقط هرچه زودتر جسدم را در خاک پاک ایران دفن کنند، چه افتخاری بالاتر از اینکه بدنم درخاک پاکی همچون ایران دفن شود و ذره ذره خاک ایران را تشکیل دهد(((کورش کبیر)))
زنده باد ایران، زنده باد ایرانی، زنده باد وطن ، زنده باد بچه های خمین








نویسندگان
جستجو در سایت
اینجا
((( بنام خدا )))

موضوع: نگاهی به زندگانی اقوام و ملت های گذشته ی خمین
تاریخ شروع ثبت اطلاعات: 31 خردادماه 1394 شمسی
نویسندگان : مجتبی


باسلام
در این صفحه میخواهیم برگردیم به گذشته های دور در شهر خمین(( یعنی آن موقع هایی که منطقه خمین بیشتر معروف به کمره بود
و ادیان واقوام مختلفی در کمره زندگی میکردن))میخواهیم با هم سفری به دوران قدیم خمین داشته باشیم ،به مردمان خمین ،ببینیم در آن عصر به غیر از مردمانی که اجداد مردمان فعلی خمین هستن چه اقوام وملت های دیگری در این منطقه زندگی میکرده اند
در این راستا جا دارد اشاره ای کنیم به جملاتی روشن و روشن کننده از علی (ع)که در همین پیرامون خطاب به فرزندش امام حسن(ع) میفرمایند :((...فرزندم : من تاریخ زندگی اقوام و ملت های قبل از خودم را مطالعه و بررسی کرده ام، بطوری که گویا در آن زمان بوده ام و در بین همان مردمان زندگی میکرده ام

واقعا اگر کمی روی این سخن امام علی تامل کنیم و بخواهیم آنرا به تفسیر بکشیم ما را بسوی دنیایی تجربه میکشاند، اما فکر نکنم این کلام نورانی احتیاج به تفسیر داشته باشدچون بقدری روشن و روشن کننده میباشد که حتی قلم ناچیز ما ازتفسیرش عاجز میماند
اقوام وملت های قدیم در خمین
در منطقه ی خمین امروزی ما که در گذشته به نام هایی همچون(( تیمره ، ثیمره و کمره)) معروف بود اقوام و ایالات گوناگونی زندگی میکرده اند ،چنانچه در یکی از مطالعاتمان در خصوص ابتدایی ترین مردمان خمین ما با تبار کیمریان روبرو شدیم .
کیمریان یعنی چه ؟ مردمان ابتدایی بوده اند که در کمره ((همین خمین امروزی)) زندگی میکرده اند... احتمال دارد نام کمره هم برگرفته از نام همین قوم باشد که در منطقه میزیسته اند...((در این خصوص بعدا در فصل نگاهی به کمره ی قدیم تا خمین امروزی بیشتر توضیح خواهیم داد_ اما فعلا به دلیل حجیم بودن مطالب وکمبود وقت این صفحه فاقد مطلب میباشد
بسیار خب تا الان مشخص شد که ابتدایی ترین قومی که در خمین یا همان کمره ی قدیم زندگی میکرده اندقوم کیمریان بوده اند،اما در طول تاریخ و با گذر سالها و قرنهای فراوان دیگر ایالت ها و تبارهای گوناگونی نیز در خمین ساکن شده اند و الحال طی تحقیقات انجام شده برای ما محرز شد در طول تاریخ اقوام و مردمان دیگری نیز به خمین آمده و مدتهای زیادی در این منطقه ساکن بوده اندو حتی طی گذر روزگار به افراد بومی و اصیل منطقه نیز تبدیل شده اند ولی به مرور زمان این اقوام دوباره از منطقه ی خمین وکمره کوچ کرده اند
معرفی برخی از اقوام که در کمره ی قدیم((خمین امروزی))ساکن بوده اند
همانگونه که ذکر آن گذشت،درطول تاریخ اقوام مختلی به خمین آمده اند وساکن شده اند ویا برعکس موضوع هم در طول تاریخ اقوام مختلفی از خمین کوچ کرده اند !!!!!!!!!!!
تا حدی که ما اطلاعات داریم به ذکر نام چند قوم در این خصوص میپردازیم :
یک) کیمریان
دو)زرتشتی ها
سه)هندوها
چهار)یهودیها
پنج)
ارامنه
شش)دیگر اقوام

البته بغیر از این 5 مورد ذکر شده به احتمال زیاد ایالات وتبارهای دیگری هم به مرور زمان در خمین ساکن شده اند ویا از خمین کوچ کرده اند اما فعلا ما در این خصوص اطلاع زیادی نداریم، در صورتی که در آینده اطلاعات جدیدتری بدست آوریم ثبت خواهند شد

دلایل کوچ این اقوام از کمره:در این راستا لازم است یاد آور شویم،امروزه دیگر خبری از اقوام نام برده در خمین نیست وبه مرور زمان از خمین کوچ کرده اند(( البته این احتمال وجود دارد که هنوز چند خانوار از ارامنه در روستای لیلان خمین ساکن باشند
درباره دلیل کوچ اقوام نامبرده از خمین ، تحقیقاتی انجام دادیم، اما متاسفانه تحقیقات ما به موارد روشن وخاصی مبنی بر کوچ این اقوام از خمین نرسید. البته در این باره میتوان احتمال داد یکی از دلایل اصلی کوچ این اقوام از خمین بخاطر کم بودن تعداد خانوارهایشان بوده است ، مثلا زرتشتی ها وقتی تعداد خانوارهایشان به مرور در خمین کم شده وجمعیتشان به حد پایین رسیده ، مابقی خانوارهای باقی مانده نیز تصمیم گرفته اند به افرادی که کوچ کرده اند بپیوندند تا به هر منطقه ای که میروند وساکن میشوند با هم باشند
و یا ارامنه ، در این باره باید گفت :روستاهایی نظیر چهارطاق خمین و روستای لیلان خمین در گذشته قالبا ارمنی نشین بوده اند، اما به مرور زمان تعدادی از خانوارهای آنها به اراک یا تهران کوچ کرده اند بنابراین چندخانوار باقی مانده در روستای چهارطاق و لیلان چون تنها بوده اند تصمیم گرفته اند به باقی هم کیشان و اقوام خود بپیوندند ، و اینطوری بوده که یکی یکی از خمین کوچ کرده و به طرف قوم خود روانه شده اند. به نظر من این حدث میتواند در مورد کوچ این اقوام از خمین درست باشد، چون مثلا وقتی چند خانوار از ارامنه با تعداد کم در روستای چهارطاق ساکن بوده اند اینطوری بخاطر کمی تعدادشان سکونت در آن منطقه را دیگر نمیپسندند و سعی میکنند بطرفی کوچ کنن که تعداد بیشتری از تبارشان در آن منطقه ساکن هست ،همانگونه که امروزه می بینیم اکثر ارامنه ی خمین در اراک ساکن شده اند
اما در خصوص کوچ یهودیان از خمین : در این باره تحقیقات ما با مطالعه ی برخی کتب از جمله ((کتاب ایران و مسئله ی فلسطین/نوشته ی علی اکبر ولایتی)) و دیگر بررسی هایمان نشان داد که مسئله ی کوچ یهودیان از خمین و از کل ایران یک مسئله ی اجباری بوده ودر این باره یهودیان اختیاری از خود نداشته اند ، دلیل این کوچ اجباری هم سیاست های حکومت پهلوی بوده است.
(( درباره ی یهودیان خمین در آینده در بخش مربوطه بیشتر توضیح خواهم داد)) اما فعلا با توجه به تکمیل شدن مطالبمان در خصوص ارامنه ی کمره مطالب ابتدایی در خصوص ارامنه ثبت میشود وبه مرور درباره ی دیگر اقوام نیز مطالبی ثبت خواهد شد .

ارامنه ی کمره
تاریخ وچگونگی ورود به ایران
ارامنه ی کمره از نسل همان ارامنه ای هستن که در حدود 400سال پیش شاه عباس صفوی در ماجراهای جنگ با دولت عثمانی ناچار شد آنها را به اجبار به ایران بکوچاند،در این باره بیشتر بدانید :
درطی پیمانی که در سال 999هجری قمری بین شاه عباس صفوی و خلیفه ی عثمانی((سلطان مرادسوم))منعقد شد،بخشهایی از سرزمین پهناور ایران از جمله تبریز،باختر ایران ،ارمنستان و...به مالکیت خلیفه ی عثمانی درآمد...اما در سال 1013قمری شاه عباس قسمت های وسیعی از آذربایجان ،ارمنستان و...را باز پس گرفت، دولت عثمانی بلافاصله تحرک نشان داد وشاه عباس به محض اطلاع از حرکت کردن سپاه سردار عثمانی عقب نشینی کرد...(( اما ارامنه ی زیادی در مسیر حرکت سپاه عثمانی قرار داشتن،و احتمال قتل عام تمام آنها بوسیله ی لشکر عثمانی وجود داشت)) شاه عباس برای حفظ جان ارامنه دستور داد تمامی ارامنه ای که در مسیر حرکت سپاه عثمانی قرار گرفته بودن خانه وکاشانه ی خود را رها کنند وبه ایران کوچانده شوند، البته باید گفت کوچ اجباری ارامنه به ایران کار ساده ای نبود و در حدود350000سیصدوپنجاه هزار تن از ارامنه به زور شمشیر به ایران کوچانده شدند، که از این تعداد حدود300000سیصدهزار تن در بین راه ومخصوصا هنگام عبور از رودخانه ی ارس جان خود را از دست دادن و50000ینجاه هزار نفر باقی مانده بدستور شاه عباس ابتدادر شمس آباد اصفهان ساکن شدن(( لازم به توضیح است که در قسمت هایی از ایران هم به دلیل سازگار نبودن آب وهوای آن مناطق برای ارامنه تعداد دیگری از ارامنه در ایران مردن، مخصوصا گیلان
بله اینطور بود که ارامنه وارد ایران شدن وکم کم در برخی نقاط ایران از جمله کمرهساکن شدن.
نکته :در اینجا لازم میبینم ذکر اینکه این واقعه در برخی دیگر از کتب تاریخی با کمی تغییر به نوعی دیگر بیان شده است و نوشته شده : درسال 1603 میلادی شاه عباس صفوی عملیات نظامی خود را علیه دولت عثمانی آغاز نمود وکل فلات ارمنستان را که در سیطره ی دولت وقت عثمانی بود اشغال کرد...در این حال نیروهای عثمانی نیز واکنش نشان داده و به فرماندهی((سینا پاشا)) اقدام به حمله بطرف شاه عباس نمودن...برنامه ی نظامی شاه عباس هم این بود که کنار رود ارس با آنها وارد جنگ شود،بنابراین به سرعت رو به عقب نشینی آورد ودر حال عقب نشینی از سیاست سرزمین های سوخته استفاده نمود پس همه ی آبادی ها وسرزمینهای که بر سر راه ارتش عثمانی بود دستور داد به آتش بکشند و در این میان ارامنه ای که در دشت آرارات زندگی میکردند را بکلی بطرف ایران کوچاند. همچنین تعداد این ارامنه در حدود 500000پانصدهزار نفر بیان شده که در حال کوچاندن آنها به دلایلی از جمله قحطی وبیماری ، قتل وغارت وسرما ، وضعیت جنگی و...درحدود 400000چهرصدهزارتن از این ارامنه جان خود را از دست دادن و فقط حدود 100000یکصدهزار نفر آنها زنده به فلات ایران کوچانده شدن.
امادر هر دو صورت چیزی که امروز برای ما محرز و مسلم است این است که ارامنه ای که امروز در ایران زندگی میکنند در حدود 400 سال پیش ((در ماجرای جنگ ایران وعثمانی)) توسط شاه عباس ناچارا به ایران کوچانده شده اند.

وضعیت ارامنه پس از سکونت در ایران
پس از سکونت ارامنه در ایران، شاه عباس رفتار خوبی با ارامنه داشت و باتوجه به اینکه نسبت به آنها مطمعن بود از آنها در کارهای تجاری از جمله صدور ابریشم استفاده کرد((امتیاز صدور ابریشم در آن زمان فقط در اختیار شاه بوده
اما بیشتر ارامنه در ایران مشغول کارهای کشاورزی و دامداری گشتن ، برخی از آنها هم به مشاغل دیگر روی آوردن...
اما بعد از مرگ شاه عباس پادشاهان بعدی شروع به آزار واذیت وگرفتن مالیاتهای سنگین از ارامنه نمودن، کار به جایی رسید که برخی از ارامنه دیگر در ایران نماندن وبه برخی دیگر کشورها همچون هندوچین مهاجرت نمودن ...
حتی در زمان نادرشاه ارامنه حق انتخاب هر شغلی را نداشتن و مشاغل آنها باید نجاری ، تهیه ی شراب و... بود . روزگار به مرور گذشت تا بالاخره در زمان حکومت قاجاریه آنموقع بود که دیگر ارامنه از سختی ها راحت شدن وحقوق یک شهروند ایرانی را دریافتن
 آماری بجا مانده از ارامنه ی ایران
طبق آمار سال 1902 میلادی وضعیت ارامنه در ایران بدین شرح گزارش شده است :ارامنه آنموقع در 13شهر و صدوبیست و یک روستا زندگی میکردن که دارای 187 کلیسا و 162 کشیش و7 دیر و دو پیشوای مذهبی یکی در جلفای اصفهان و یک پیشوا در تبریز بودن، ضمنا مدر سه های آنها نیز 53 مدرسه در سراسر ایران گزارش شده است .
معرفی برخی از چهره های ماندگار ارامنه در ایران
ارامنه افرادی پرهنر وکارامد بودند ،با ورودشان به ایران هنر وصلیقه ی خود را نیز به ایران آوردن ، در فهرست زیر نام برخی از ارامنه ای که در ایران خدمات همیشه ماندگاری از خود بجای گذاشتن آمده است . ((تعداد این افراد زیاد هس اما ما در اینجا به معرفی چند تن اشاره میکنیم
1_

این هم خلاصه ای از چگونگی ورور ارامنه به ایران اما موضوع همینجا ختم نمیشود این ارامنه که ذکر کردیم پدران ارامنه ای هستن که فعلا در ایران ساکن اند در این خصوص بد نیست یک مطلب دیگر را هم بدانید(( البته بصورت کاملا مختصر وبسیار فشرده
این طور که در وقایع تاریخی ثبت شده در هزاره ی پنجم تا ششم قبل از میلاد در سرزمینهای((شمال خزر مشتمل بر نواحی حاصلخیز جنوب اکراین و همچنین روسیه امروزی و بعلاوه حوزه ی رود دانوب و همچنین جنوب کوهپایه های هیمالیا وآسیای صغیر))  اقوامی زندگی میکردن که معروف به (( هندواروپایی)) بودند...بعد از گذر مدتها جمعیت آنها به حدی رسید که دیگر به هیچ عنوان این سرزمین ها جوابگوی جمعیت روز افزون آنها نبود، بنابراین به ناچار برای یافتن مناطق جدیدتر از هم متلاشی شدن...
((البته در اینجا ذکر این مطلب فراموش نشود که مکان آخری که ذکر شد یعنی آسیای صغیر با برخی از کتب مذهبی کهن که برپا شدن حیات مجدد انسان را بر روی زمین پس از طوفان نوح ،اطراف کوه آرارات قلمداد میکند مطابقت دارد
..خلاصه بگم این قوم هندو اروپایی در اثر زیادشدن تعدادشان و کمبود اراضی بکلی از هم متلاشی شدن و هر ایالت وتبارشان به سرزمینی دیگر رفت ،بخشی از آنه به فلات ارمنستان رفتن و با مردم آنها ترکیب شدن و روی هم رفته قوم ارمنی را تشکیل دادن ،بخشی دیگر هم به ایران آمدن و بامردم ایرا ن ترکیب شدن و قوم ایرانی راشکل دادن !!!!!!!!!!!!!!!! پس در نتیجه گیری کلی میتوان در ایران از یک نژاد مختلط شده سخن به میان آورد !!!! چون که وقتی این قوم به ایران آمدن با مردم ایران درهم شدن واینطور که تاریخ ذکر کرده ازدواج هایی هم بین آنه و ایرانیان به مرور صورت گرفته و با نژاد مردم ایران درهم شده اند این است که امروزه محققان از پدیده ای بنام ایرانیان ارمنی نام برده اند
حتی اینطور که تاریخ ذکر میکند: وقتی قوم هندو اروپایی از هم متلاشی شدن با پراکنده شدن در سرزمین های مختلف وآمیخته شدن با مردمان آن مناطق اقوام رومانی، زرمنی، اسلاوی،هندی،یونانی ،ایرانی و ارمنی و....را شکل دادن.
به علت حجیم بودن متن بصورت کاملا فشرده بیان شد امیدوارم که مخاطبین متوجه شده باشند هرچند که خودم الان کلا قاطی کردم
واضح تر بگم اقوام ایرانی و ارمنی هردو حاصل مشترکات اولیه ی قوم هندو اوپایی هستن ، اکنون هم اگه در زندگی ارامنه و ایرانیان دقت کنیم متوجه ی شباهت های زیادی بین این دو قوم میشویم از جمله : در زبان ایرانی و ارمنی حدود هزار کلمه ی مشترک موجود است از جمله نام حیوانات اهلی ، پدیده های طبیعی ،اعتقادات قدیمی،بخش زیادی از آداب و رسوم وعیدها، ضمائرشخصی ،نام عضوهای بدن انسان و....وبسیاری مساءل دیگر در زندگی این دو قوم مشترک است که نشان میدهد ایرانیانن وارمنیان از یک ریشه اند، در زمانهای گذشته نیز تا موقعی که ارمنیان فاقد استقلال بودن خود را همراه و همپای کشور ایران میدانستن بطوریکه آنها کشور ایران را کشور آری ها یعنی کشور دلیران نام نهاده بودن و در گذشته یکی از قدرتمندترین گردانهای جنگی ایران گردان سواره نظام ارمنی بوده است . همچنین اینطور که از متون تاریخ برمیاید ازدواج هایی هم بین ایرانیان وارامنه صورت میگرفته است
والسلام ،مطلب در این رابطه خیلی زیاد هست که اگر بخواهیم ادامه دهیم خیلی طولانی میشود پس بهتر است همینجا ختمش کنیم وبرگردیم به موضوع اصلی

ارامنه ی خمین:

تاریخ ورود به خمین: در مطالب گذشته گفتیم که ارامنه ی کمره از نسل همان ارامنه ای هستن که در حدود 400سال پیش توسط شاه عباس به ایرا کوچانده شدن، این ارامنه ابتدا در اصفهان ساکن شدن وبه مرور در دیگر شهرها و روستاهای سرتا سر ایران سکونت کردن ، اما در خصوص تاریخ ورود آنها به خمین اطلاعی که در دست داریم بیان میکند در حدود سال 1902 و1903میلادی برای اولین بار تعدادی از ارامنه ی جلفای اصفهان ((به عنوان منشی و حسابدار در کنسرو لگری انگلیس ))به اراک آمده و در اراک و حوالی اراک ساکن شدن.... اما ما با بررسی تاریخ چندین سنگ قبر ارامنه در کمره متوجه شدیم تاریخ برخی از این سنگ قبرها متعلق به چندین سال قبل از 1902 میباشد بنابراین با مطالعات بیشتر در برخی کتب مطالبی یافتیم که بدون ذکر تاریخ بیان کرده بود ، ارامنه اواخر دوره ی زندیه  از اصفهان و دیگر مناطق ایران به خمین وکمره کوچ کرده اند ودر دوره ی قاجاریه تعدادشان بیشتر شده است

مشاغل ارامنه در خمین : در این راستا باید گفت ارامنه از هر لحاظ افرادی کارآمد و کاربلد بودن بطوریکه ((فرش ارامنه ی خمین))که در لیلان توسط ارامنه بافته میشده امروزه شهرت جهانی بخود گرفته و معروف به(( فرش لیلان ))حتی برخی کشورها مثل چین فرشهایی در طرح و رنگ فرش لیلان تهیه میکنند و به اسم فرش لیلان وارد بازار میکنند!!!!!!!
ارامنه در ایران بیشتر به شغل های  همچون ((دادوستد ، زرگری ،شمشیرسازی و آهنگری ،عکاسی ، تپانچه سازی، حکیمی وطبابت و...)) مشغول شدن ، اما ارامنه ی خمین بیشتر به شغل های(( کشاورزی،دامداری، نجاری، آهنگری،شکار ،شکسته بندی محلی و...)) مشغول شدن و از جمله ی بهترین و زحمتکش ترین زارعان کمره را میتوان ارامنه دانست...
اینجا جا دارد یادی از((مرحوم استاد توماس)) داشته باشیم ، در شرح احوال استاد تماس باید گفت : نامبرده ساکن ((روستای چهارطاق خمین)) بود و سالیان طولانی در این روستا مشغول نجاری بود ظمنا مهارت بسیار بالایی هم در شکسته بندی محلی((همان ارتوپت)) داشت ،بطوری که خود من از نزدیک کار استاد تماس را دیده بودم و چندین بار در کارگاه نجاریش از نزدیک دیدم با توجه به کهولت و سالخورده بودن اما باز هم مشغول هنرنمایی ونجاری میباشد ، به نظر من اگر بخواهند نجار نمونه ی بخش کمره را معرفی کنند از استاد توماس باید یاد کنند، لازم به ذکر است استاد توماس باتوجه به علاقه ای که به روستای چهارطاق داشت از این آبادی مهاجرت نکرد وتا آخر عمر به صورت یک خانوار در چهارطاق زندگی میکرد، فکرکنم حدودا سال 1390شمسی استاد توماس دیده از جهان فروبست(( خدایش آمرزد)) اما واقعا حیف شد در این صفحه عکسی از استاد توماس نداریم .((امیدوارم عکسی از استاد توماس به دست مابرسه
ضمنا یک بارهم در کارگاه استاد توماس ، استاد مرصاد رادیدم ، طبق گفتوگویی که با استاد مرصاد داشتم نامبرده به علت مسن بودن شغل آهنگری ونجاری را کنار گذاشته و شغل فرش فروشی را انتخاب کرده بود.درباره ی نام برده همین بس با توجه به سالیان بسیار زیادی که از کمره کوچ کرده بود و بسی مسن هم بود اما به دقت اکثر اهالی و حتی اهالی چندین روستا را در خاطر داشت ومیشناخت، ماشاء الاه ضریب هوشی اش هرآدمی را شگفت زده میکرد (( استاد مرصاد عزیز ، امیدوارم هرکجای ایران که هستی درکمال سلامت باشی و از سایت ما دیدن فرمایی
خمین ، آماری از روستاهایی که در گذشته ارمنی نشین بوده اند
در این باره باید گفت : در زبان ارمنی بورواری Bourvari به معنای دسته ای از آبادی های ایران هست که در مسیر خمین به الیگودرز واقع شده اند...
برخی روستاهای خمین ((از جمله آبادی های دهستان دالایی))مانند لیلان در گذشته کلا ارمنی نشین بوده اند و در برخی دیگر از روستاها نیز چند  خانواری از ارامنه زندگی میکرده اند، در جدول زیر تعدادی از روستاهایی که در گذشته ارمنی نشین بوده اند را با برخی توضیحات مشاهده میکنید

نام امروزی روستا
تعداد خانوار ارمنی
فاصله روستا تا خمین
نام دهستان
نام اصلی روستا
لیلان
کلا ارمنی نشین
 15کیلومتر
دالایی
لیلی آباد
 کلا ارمنی نشین
 دالایی
 چهارطاق
قورچی باشی
در حدود دو سوم جمعیت یعنی 300 خانوار ارمنی داشته
  دالاییکرچی باشی

تعدادی خانوار
  دالایی ده سفید
    دانیان
 
 کلا ارمنی نشین
  دالایی داودآباد

    حاجی آباد

   فیضی حسن
ارتا چمن
    کجارستان

    چهارچشمه
جوادیه
   دم سیاه

    خشتی جان
   20کیلومتر  ورچه
     ساکی
 کندر کلا ارمنی نشین
  دالاییکنه لر _ کندلر
دره شور
   دالایی دره شوی

    فرج آباد
     نصرآباد
     خورزن

    قره کهریز

    اسدآباد

 تعدادی خانوار
  دالایی مزرعه حسین سفلی
 اکثرا
  دالایی طیب آباد
  نصف جمعیت ارمنی باقی مسلمان بوده اند
  دالایی دانیان
  کلا ارمنی بوده اند
  دالایی مزرا
     
     
     
     
مذهب ارامنه ی خمین
در خصوص دین ومذهب ارامنه مطالعات ما در کل نشان داد، در سال 301 میلادی ارامنه به عنوان نخستین ملت دین عیسی ((مسیح)) را پذیرفتن و فردی به نام ((گریگور مقدس)) به تبلیغ دین مسیح(ع) در ارمنستان پرداخت و ارامنه را بسوی عیسی (ع) دعوت نمود...ارامنه ی خمین و در کل ارامنه ی ایران دو دسته میشوند: دسته ی اول ((پیرو کلیسای حواری)) میباشن ، گروح دیگری هم پیرو ((کلیسای کاتولیک)) و برخی هم پیرو دیگر کلیساها میباشن
کلیسای ارامنه ی خمین
کلیسا برای ارامنه مکانی مقدس و روحانی میباشد همچون که مسجد برای مسلمانان مکانی مقدس هست و در کل امورات مذهبی، تدریس و آنچه که مربوط به عقاید ارامنه  بوده در کلیساها صورت میگرفته است
توضیح بیشتر اینکه مرکزیت ارامنه ی خمین در روستای لیلان بوده است، در این باره باید گفت لیلان نام خود را از ((لیدی های ارامنه)) گرفته است که ارامنه در زبان نوشتاری خود اسم این آبادی را بصورت ((لیلیهان)) درج نموده اند....برخی از سیاحان و سفرنامه نویسان کشورهای خارجی نیز در حدود 2 قرن پیش از این روستا بازدید کرده و درباره ی آن در دفتر خاطراتشان مطالبی نیز ثبت نموده اند و دفتر خاطرات آن روزگار باقی مانده برای امروز ما و همچنین برای فردای نسل های آینده
اما ادامه ی مطلب و کلیساهای ارامنه " گفتیم که مرکز ارامنه ی خمین روستای لیلان بوده در این راستا باید گفت کلیسای ارامنه ی خمین در روستای لیلان قرار داشته ، البته گفته اند یک کلیسای کوچک در روستای لیلان بوده اما ما فعلا درباره ی این کلیسا تحقیق نکرده ایم که ببینیم این کلیسا هنوز در روستای لیلان پابرجا هست یا نه؟ البته من احتمال میدهم که این کلیسا هنوز هم در روستای لیلان استوار باشد
پدر روحانی
کلیسای لیلان توسط یک پیشوا و یک مرد روحانی اداره میشده است ، این مرد روحانی وظیفه داشته به ترویج وتبلیغ دین عیسی (ع) در بین ارامنه بپردازد ضمن اینکه این مرد روحانی تحت نظر خلیفه ی ارامنه که در اصفهان سکونت داشته بوده است
یکی از پیشوایان روحانی لیلان که در برخی کتب نامش در حدود110 سال پیش ذکر شده حضرت رابین یوسف میباشد.
آماری دیگر از ارامنه ی خمین وکمره
توضیحاتی درمورد جدول شماره ی دو : آماری که در اینجا میبینید متعلق به 76سال پیش یعنی سال1318 خورشیدی میباشد، در این آمار لیستی از تعداد جمعیت ارامنه ی کمره ارائه شده است که بترتیب ابتدا نام روستای ارمنی نشین ، بعد نام دهستانی که روستای مورد نظر در آن واقع است و بعد تعداد خانوار ارامنه ی آن روستا و بعداز خانوار میزان جمعیت کل ارامنه آن روستا  وبعد از جمعیت کل تعداد مرد یا زن ارامنه مشخص شده است.
تعداد ارامنه مرد
تعداد ارامنه زن
جمعیت کل ارامنه
 تعدادخانوار ارمنه
نام دهستان
نام روستا
ردیف
502
 409911
 173 دالایی لیلان یک
222
 199421 65 دالایی قورچی باشی
 دو
76
 82 158 23 دالایی قلعه بالا قورچی باشی
 سه
205
 177 382 65 دالایی چهارطاق چهار
182
 190 372 68 دالایی کندا پنج
100
 100 200 30 حمزه لو
 مزراشش
45
 34 79 13 دالایی حاجی آباد
 هفت
 45 36 81 13 دالایی مزراحسین هشت
 145 131 286 52 دالایی داود آباد
 نه
 72 67 159 23 حمزه لو
 دره شور
 ده
 19 12 31 5 دالایی دانیان یازده
 125 138 263 40 جاپلق شرقی
 کجارستان دوازده
 5 11 16 2 رستاق اسدآباد سیزده
 171 158 329 52 جاپلق شرقی
 نصرآباد چهارده
 تعدادکل 1864
 تعدادکل1744 کلا 3608
 تعدادکل614  پانزده
       شانزده
       هفده
       هجده
       نوزده

جدول شماره ی سه
در این جدول آمار مدارس روحانی ارامنه ی کمره را مشاهده میکنید. در این باره لازم به توضیح هست اولین مدرسه ی مذهبی متعلق به روستای لیلان هست که در حدود 107سال پیش یعنی سال 1287 خورشیدی برابر با سال 1908 میلادی بنیانگذاری شده است. ضمنا این محل های تدریس و آموزش در آن زمان جنبه ی دولتی نداشتن و بصورت آزاد بوده اند.

 تعداد آموزگاران
 محصلین پسر
 محصلین دختر
 جمع کل محصلین
 نام دهستان
 نام آبادی
 ردیف
 چهار نفر 118 25 143 دالایی لیلان 1
     جاپلق شرقی
 کجارستان 2
 یک نفر
 43 13 56 جاپلق شرقی
 نصرآباد 3
 یک نفر
 50 12 62 دالاییقورچی باشی
 4
 یک نفر
20
  20 دالایی قلعه بالا قورچی باشی
 5
 دو نفر
 36 8 44 دالایی چهارطاق 6
 یک نفر
 40 6 46 دالایی کندا 7
 یک نفر
 38 5 43 دالایی داود آباد
 8
 یک نفر
 13  13 دالایی مزراحسین9
 یک نفر
 10  10 دالایی حاجی آباد
 10
     دالایی دانیان11
 یک نفر
 28 7 35 حمزه لو
 مزرا 12
 یک نفر
 28  28 حمزه لو
 دره شور
 13
     رستاق اسدآباد 14
مجموع 15نفر
 مجموع380نفر جمع63نفر جمعا444نفر   15
       16
       17
       18
       19

زبان و لهجه ی ارامنه ی خمین
  در این باره باید گفت زبان ولهجه ای که ارامنه ی کمره به آن تکلم میکنند همان لهجه ی کشور خودشان ارمنستان است یعنی ارامنه باتوجه به اینکه امروزه بیش از 400 سال هست وارد ایران شده اند اما باز هم زبان مادریشان را نیز حفظ کرده اند و به لهجه ی ارمنی شرقی تکلم میکنند،اما این را هم باید گفت : ارامنه ی ایران با توجه به مدت زمان طولانی سکونت در ایران به زبان فارسی روان نیز به خوبی تکلم میکنند.
اما یک تفاوت بین ارامنه ی ایران و ارامنه ی ارمنستان در املاء نویسی وجود دارد و آنهم اینست که ارامنه ی ارمنستان شرقی از نوعی املاء نویسی معروف به آبقین استفاده میکنند اما ارامنه ی ایران از روش املاء نویسی ماشتوسین استفاده میکنند

نتیجه گیری از مطالب ذکر شده تا الان :
یک)
در اصل ارامنه و ایرانیان حاصل اشتراکات یک نژاد هستن .
دو)ارامنه ی کمره و در کل ارامنه ی فعلی ایران از نسل همان ارامنه ای هستن که در حدود 400 سال پیش بفرمان شاه صفوی اجبارا به ایران کوچانده شدن.((در خصوص کوچ اجباری ارامنه به ایران بغیر از موارد ذکر شده در کتاب زندگی شاه عباس اول جلد سوم موضوع کوچ ارامنه به این صورت نیز ذکر شده است : برخی از بزرگان ومراجع ارمنی از شاه عباس خواستن آنها را از ظلم دولت عثمانی نجات دهد و این دلیل حمله ی شاه عباس به دولت عثمانی و کوچ اجباری ارامنه بود

سه)هنر ارامنه و تلاش وکارشان واقعا وصف کردنی هست ،بطوری که در اینباره میتوان به هنر فرش بافی  ارامنه ی لیلان اشاره کرد((فرش لیلان خمین امروزه شهرت جهانی دارد)) و موردی دیگر از هنر ارامنه اینکه هنر سنگتراشی برخی ارامنه در کاخ های ایران از جمله تخت جمشید به خوبی به چشم میخورد((البته این ارامنه دسته ای دیگر از ارامنه بوده اند، در زمان کورش و داریوش اول
چهار)بعد از مرگ شاه عباس ، پادشاهان بعدی آزارهای زیادی به ارامنه رساندن بطوری که عده ای از ارامنه دوباره از ایران کوچ کردن،
این اذیت وآزارها نسبت به ارامنه ادامه داشت تا اینکه در زمان قاجاری و انقلاب مشروطیت با توجه به اینکه در این زمان ارامنه خدمات زیادی انجام دادن وهنرشان بین ایرانیان نمایان شد، حقوق یک شهروند ایرانی را دریافتن و در پی وقوع انقلاب مشروطه ارامنه از حق
 داشتن نماینده ی مجلس برخوردار شدن
پنج)قرن ها قبل از آنکه ارامنه توسط شاه عباس به ایران کوچانده شوند ، دسته هایی دیگر از ارامنه در ایران رفت وآمد داشته اندمخصوصا تاجران و اشراف ارامنه  و...که حتی در ایران و مخصوصا در شیراز خانه ها و کلیسایی هم داشته اند.
شش)تاریخ ورورد ارامنه و اسکان شدنشان در روستاهای خمین به اواخر دوره ی زندیه میرسد.

هفت)مرکزیت ارامنه ی کمره روستای لیلان بوده است که کلیسایشان در این روستا قرار داشته وهم چنین پیشوای مذهبی شان در این آبادی سکونت داشته است.
هشت)پس از جنگ جهانی دوم در سال 1946 رهبر اتحاد شوروی برای تشویق ، اتحاد و همچنین سروسامان دادن به وضعیت ارامنه ی ساکن در سراسر جهان نقاط جهان برنامه ای را تصویب کرد و این برنامه باعث شد برخی از ارامنه از ایران کوچ کنند

آثار همیشه ماندگاری از ارامنه ی کمره

http;//khomeyni.mihanblog.com

در منطقه ی خمین وکمره در حدود 300گورستان ارامنه بصورت پراکنده وجود دارد، در این باره باید گفت تعدادی از این گورستانها به دلیل عدم محافظت از بین رفته اند، اما اخیرا آثار باستانی باقی مانده ی گورستان های ارامنه ی کمره را مورد توجه قرار داده است وطبق برنامه ای قبرستان های ارامنه را یکی پس از دیگری بازسازی کرده وتحت حفاظت قرار داده و با در نظر گرفتن شماره ی ثبت برای هر کدام گورستانهای ارامنه را به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت میرساند، مثلا در این مورد قبرستان ارامنه ی لیلان با شماره ی 17350به عنوان یکی از آثار ملی ایران در سال 1385شمسی به ثبت رسیده است

تصاویر زیر را مشاهده کنید
http;//khomeyni.mihanblog.com
http;//khomeyni.mihanblog.com

http;//khomeyni.mihanblog.com
در تصاویر بالا ثابت کردن سنگ قبور و انجام کار کارشناسی  وهمچنین حفاظت از گورستان را توسط آثار باستانی منطقه مشاهده میکنید،طبق این برنامه محافظت از گورستانهای قدیمی ارامنه به عمل میآید و این قبرستانها تحت حفاظت آثار باستانی به عنوان آثاری همیشه ماندگار  در تاریخ ایران ثبت میشوند و از طرف دیگر هم باعث خشنودی مسیحیان ایران میشود ونوعی اتحاد وهم بستگی بین مسیحیان ومسلمانان را در پی دارد.
http;//khomeyni.mihanblog.com
http;//khomeyni.mihanblog.com
http;//khomeyni.mihanblog.com
به نوشته ها ،علامت صلیب، و حجاری های رو سنگ قبور بالا دقت کنید سپس تصویرزیر را مشاهده کنید
سعی کنید تصاویر بالا را با تصویر پایین مقایسه کنید
http;//khomeyni.mihanblog.com
در زمان گذشته بین خود ارامنه چنین رسم بوده ارامنه ای که از طبقات اجتماعی بالاتر بوده اند بر روی سنگ قبورشان علامت صلیب و نوشته حک میشده است اما ارامنه ای که از طبقه ی اجتماعی پایین تری بوده اند سنگ قبورشان فاقد هرگونه نوشته وصلیبی میباشد،بنابراین امروزه از روی سنگ قبور ارامنه میتوان تشخیص داد که آن فرد از طبقه ی اجتماعی بلایی برخوردار بوده یا خیر !
در اینجا یک تصویر کلی از گورستان ارامنه ی کمره واقع در غرب روستای قورچی باشی را میتوانید مشاهده کنید
http;//khomeyni.mihanblog.com
به نظر میرسد دیگر ارامنه ای که در روستاهای اطراف نظیر(( چهارطاق وطیب آباد)) زندگی میکرده اند، بعد از وفات همگی به این قبرستان انتقال داده میشده اند،یعنی در کل ارامنه ی روستاهای اطراف بعد از وفات در این گورستان دفن میشده اند. ضمنا چشمه ی آبی جنب این گورستان قرار گرفته که از گذشته تا به امروز معروف به چشمه ی ارامنه میباشد،که هرساله فل بهار آب قابل ملاحضه ای را داراست و به مصرف اراضی کشاورزی منطقه میرسد
http;//khomeyni.mihanblog.com
این گورستان نیز همانند دیگر گورستانهای ارامنه توسط آثار باستانی مورد توجه قرار گرفته و در فهرست آثار باستانی به ثبت رسیده است .تا چندی پیش برخی از سنگ های این قبرستان کنده شده بودند اما سال گذشته 1393شمسی قبرستانی که در تصویر مشاهده میکنید مورد مرمت وبازسازی قرار گرفت وسنگ قبور توسط سیمان سرجای خود استوار شدن و قبرستان از این به بعد برای همیشه از تخریب شدن در امان ماند.
در اینجا لازم به توضیح است که  به احتمال زیاد قبلا وسعت این قبرستان خیلی بیشتر از مساحت فعلی اش بوده است،در گذشته برخی از قاچاقچیان عتیغه به امید آنکه در داخل این قبور اشیائی گرانبها باشد در تاریکی شب مخفیانه این قبور را درهم میشکافتن وباعث تخریب ونابود شدن قسمتهایی از قبرستان میشدند و از طرفی هم با توجه به عدم حفاظت از گورستان در طی سالیان گذشته قسمت هایی از آن به مرور زمان به نیستی و مفقود شدن زیر خاک و دیگر آسیب ها روی آورده است.
در پایان این بخش لازم به توضیح است بعد از اراک که 119 اثر دارد ،شهرستان خمین با 108  اثر تاریخی و ثبتی ، از لحاظ آثار تاریخی بیشترین فراوانی را بین شهرهای استان مرکزی بخود اختصاص داده است
ثبت اطلاعات در باره ی دیگر ادیان خمین به مرور در این صفحه ادامه دارد

اوقات شرعی

لینکدونی
میزان بازدید از سایت
  • کل بازدید:
  • بازدید امروز :
  • یازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل مطالب :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :